फॅण्ड्री

फॅण्ड्री विविध फेस्टिव्हल्सच्या वार्‍या करत होता तेव्हापासून ऐकत आलो होतो ह्या चित्रपटाबद्दल. लिहिण्यासारखं खूप काही आहे पण फक्त मुद्देच मांडायचे झाले तर अशा प्रकारे मांडता येतील.

१. फॅण्ड्री नसलेली गोष्ट सुंदर करून दाखवायच्या फंदात पडत नाही.
२. फॅण्ड्री आखून दिलेले नियम पाळत नाही.

फॅण्ड्री सुरूवातीपासून शेवटपर्यंत एकाच गतीने चालतो. चढत्या भाजणीचा संघर्ष, मधे मधे कॉमिक/ रोमॅंटिक/ गाण्याबिण्यांचे ब्रेक्स टायपाच्या घिस्यापिट्या गोंधळात तो पडत नाही. पण संथ संथ गतीने चालून शेवटी पेट्रोल संपल्यासारखं बंद पडणार्‍या art (?) filmsच्या वाटेनंही जात नाही.
पण शेवटापर्यंत अनेक एक्स्प्रेशन्स, सिम्बॉलिझम्सच्या वाटेने संघर्ष टिपेला पोहोचतोच. पण इथेही फॅण्ड्री आडाखे चुकवतोच. industry standard सुखांतिका किंवा तसं करायचं नाही म्हणून जाणीवपूर्वक केलेल्या दुःखांतिका अशा दोन्ही वाटांकडे न जाता फॅण्ड्री, दोन्हीकडे जायला तितकाच समर्थ असूनही, तिसरीच वाट पकडतो. ही तिसरी वाट, प्रेक्षक अप्रत्यक्षरित्या चित्रपटात गुंतलेला असला तरी प्रत्यक्षात तटस्थ ए.सी. चित्रपटगृहात गुबगुबीत खुर्चीवर जिथे बसलेला असतो तिथून उचलून संघर्षाच्या मधोमध आणून उभी करते. आणि चित्रपटगृहातून गप्पपणे बाहेर पडताना जब्याचं दुःख प्रत्येकाच्या कपाळावरची भळभळती जखम बनलेलं असतं.
धुडगूस, वळू, देऊळ सारख्या चित्रपटात दिसणार्‍या सिनेमॅटिकली पॉलिश्ड आणि हुशार ग्रामीण जीवनापेक्षा जास्त खरं म्हणून वेगळं आणि टोकदार चित्रण फॅण्ड्री करतो. कुठल्याच पात्राचं caricaturization होत नाही. फॅण्ड्रीची वाट realismची आहे; तो जीवनाच्या वेगवेगळ्या वेळी कळलेल्या वेगवेगळ्या आस्पेक्ट्सना फिक्शनलाईज करून एक चित्र उभं करत नाही. फॅण्ड्रीचा जब्याला मध्यवर्ती ठेवणारा दृष्टीकोन ठरलेला आहे आणि त्या एकमेव कोनातून दुनिया खरी आहे तशीच दाखवू पहातो. फॅण्ड्रीचा कॅनव्हास इतका मोठा असताना एकसुरी होण्याचा धोका लक्षात घेता हे सारं फार अवघड काम होतं.
नुसत्या दृश्यांचा स्वतंत्रपणे विचार करायचा झाल्यास exposure, highlight clipping वगैरेची पर्वा न करता भर दुपारच्या भक्क उन्हात डोळ्याला ओसाड माळरान जसं दिसेल तसंच तो दाखवतो. काही long shotsना अभिनेत्यांचे चेहरे दिसतच नाहीत. कधी डोळ्यांच्या खोबणीत वगैरे खूप दाट सावल्या येतात पण त्यांची पर्वा इथे होत नाही. रोजच्या जगण्यात आपल्या डोक्यावर स्किमर आणि चेहर्‍याखाली रिफ्लेक्टर घेऊन कुणीच उभं नसतं तसंही. असं वास्तवाशी प्रामाणिक चित्रण याआधी टिंग्यामधे पहायला मिळालं होतं पण तेव्हा तितकसं भावलं नव्हतं. एका प्रसंगात ती मुख्य घटना घडून गेल्यानंतरसुद्धा सीन तिथेच रेंगाळतो, तिथलं आयुष्य (सिनेमाशी काडीचाही संबंध नसलेलं) पुढे सरकलं की मगच कट होतो. हा एकमेव सीन आणि एडिटिंगचा हा प्रकार व्हिटोरीओ डीसिकाच्या Terminal Station / Indiscretion of an American Wife / (Neo Realism) चा प्रभाव म्हणावा का? अर्थात त्यानेही वेगळी अर्थनिर्मिती होते हे वेगळे सांगणे न लगे!
किशोर कदम ह्यांच्या अभिनयाबद्दल मी पामर काय बोलणार? पण किशोर कदम किशोर कदम न वाटता कचरू मानेच वाटतात ह्यासाठी दिग्दर्शकाचं करावं तेवढं कौतुक कमीच आहे. जब्या (सोमनाथ अवघडे) त्यांच्यासोबत काम करता करता खूप काही शिकलाय आणि त्याचा प्रचंड फायदा त्याला भविष्यात नक्कीच होईल.
फॅण्ड्रीच्या संपूर्ण टीमला त्यांच्या पुढील प्रोजेक्टसाठी भरपूर शुभेच्छा!

आल्हाद महाबळ
१९/२/१४

Advertisements

One thought on “फॅण्ड्री”

  1. येस्स… अगदी अगदी. कुठल्याही नियमात बांधून न ठेवता, विषयानुरूप प्रसंग दाखवून शेवटच्या क्षणी आपल्या मनात ती अस्वस्थता, पोकळी निर्माण करून जाते. खूप आवडला मला हा सिनेमा. खूप लोकांनी पूर्वग्रहदूषित होऊन सिनेमा बघायला गेल्याने, त्यांचा भ्रमनिरास होणे स्वाभाविक आहे 🙂 🙂

प्रतिक्रिया व्यक्त करा

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / बदला )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / बदला )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / बदला )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / बदला )

Connecting to %s